گياه گون
نام فارسی: گون
نام علمی: Astragalus spp
نام تیره: تیره نخود یا Leguminoseae
گياه گون را به فرانسوي Astragale و Tragacanthe و به انگليسي Astragale يا Tregacanth و Milkveteh مي نامند. گونه هاي مختلفي داردكه به صورت درختچه يا گياهان علفي چند ساله و يكساله مي باشند.عموما داراي برگ هاي مركب از برگچه هاي متعددغالبا فرد مي باشند،البته در بين آنها ندرتا گونه هايي با برگ ساده نيز يافت مي شود.گل هاي آن به رنگ صورتي ، قرمز ،آبي ،بنفش ،زرد يا سفيد مجتمع به صورت گل آذين هاي مختلف خوشه و سنبله است . بعضي از آنها نيز گل هايي در محور ساقه دارند.
اين گياهان به دلايل مختلف نظير شركت فعال در تكميل پوشش گياهي كوهستان به ويژه در مناطق استپي و مديترانه اي ، از نظر خاردار بودن ، پناه دادن گياهان كوچكتر ديگر، از نظر ريشه دواني ،قدرت شكافتن سنگ ها و خاك زايي و حفاظت از خاك ها ، از نظر اينكه بعضي از آنها به عنوان علوفه دام در منابع طبيعي به مصرف مي رسند مرود استفاده قرار مي گيرند. تعداد گونه هاي آنها از 200 متجاوز است عموماً در مناطق استپي و كوهستاني ايراني مي رويند و غالب آنها خاردار هستند
كتيرا:
كتيرا (Tragacantha) كه به نام هاي كتيرا، كثيرا، كتيران، طراقاميشا، گوم تراگانت، گوم ميتراكانت و يا ميتراگانت ناميده مي شود. يكي از محصولات فرعي مهم جنگل هاي حوزه زاگرس و ايران-توران است كه از خانواده باقلا (Fabaceae) و زير خانواده پروانه آسا (Papilionaceae) بدست مي آيد.
گون هاي مولد كتيرا :
مطالعات آناتوميك ساقه تعدادي از گونه ها اعم از زير جنس Tragacantha و Calycophysa و Phaca ساختمان مجاري كتيرا را نشان مي دهند، تجربيات صحرائي بدست آمده نيز در گروه وسيعي از گونه ها اين مطلب را تائيد مي كند، بنابراين صرفنظر از تعداد معدودي كه زير جنس Tragacantha كه داراي مجاري بسيار كوچك هستند و كتيرا توليد نمي كنند در زير جنس Calycophysa كه قاعدتا نمي بايست كتيرا توليد كنند برعكس داراي مجاري بزرگ بوده و بشدت كتيرا توليد مي كنند .
در جدول زير اسامي گونه هايي كه توليد كتيرا مي كنند آورده شده است . و در گروه هاي زير تقسيم بندي شده اند:
1- گياهاني كه پس از ايجاد شيار به سرعت كتيرا توليد مي كنند.
2- گياهاني كه پس از ايجاد شيار در زمان كوتاهي تا 20 دقيقه كتيرا توليد مي كنند.
3- گياهاني كه پس از ايجاد شيار در زمان طولاني تا بيش از يك ساعت يا دو ساعت كتيرا توليد ميكنند.
4- گياهاني كه پس از ايجاد شيار با وجود مجاري كتيرا ، كتيرا توليد نمي كنند.
ساختمان شيميايي كتيرا :
كتيرا بصورت ملكول بسيار سنگيني با ساختمان شيميايي پيچيده كه ساختمان پلي ساكاريدي گسترده اي را از خود نشان مي دهد. اين ماده علاوه بر عناصر معدني مانند كلسيم ، پتاسيم و منيزيم داراي قندهاي اسيد گالاكتورونيك ،گالاكتوز، فوكور،آرابينوز و رامنو مي باشد. كتيرا داراي 15-10 درصد آب، 4-3 درصد مواد معدني و 3 درصد نشاسته است. كتيرا ماده اي است بي بو كه 70-60 درصد آن را آب حل نمي شود ولي با جذب رطوبت به صورت لعاب چسبنده اي در مي آيد كه ذرات نشاسته در داخل آن محسوساً ديده مي شود.ساختمان شيميايي كتيرا دو بخش جداگانه را نشان مي دهد(اين ساختمان فقط براساس گون هاي شناخته شده و قابل بهره برداري مي باشد.)
1-Tragacanthin :
اين بخش محلول در آب است كه بعلت ساختمان پلي ساكاريدي ويژه اي كه دارد بشدت هيدروفيل مي باشد ،اين بخش 30% كتيرا را شامل مي گردد وزن ملكول 000/800 دالتون است. تراگاكانتين متشكل است از اورونيك اسيد كه به چند مولكول قند آرابينوز متصل است.
: Basurin-2
اين بخش نامحلول در آب(بخصوص در آب سرد) است، وزن مولكولي آن 000/ 480 دالتون است. باسورين شامل گالاكتورونيك اسيد متصل به قندهاي گالاكتوز و كسيلوز مي باشد.
طبقه بندي كتيرا:
نخستين طبقه بندي در سال 1346 بوسيله مؤسسه استاندارد صورت گرفته است كه بطور كلي كتيرا را از نظر رنگ و اندازه به دو دسته تقسيم كرده است.
1- كيترا مفتولي:قطعات اين كتيرا بر اثر تراوش سريع گياه گون صاف تا اندكي چين خورده است، ضخامت آن حدود يك و طول آن حدود 5-1 سانتيمتر است، چنانچه رنگ كتيرا سفيد يا زرد باشد به كتيرا مفتولي سفيد يا زرد معروف است و چنانچه طول آن بصورت مفتول بلند ، كوتاه يا كم باشد به كتيرا مفتولي درجه 1 و 2 و 3 دسته بندي مي گردد.
2- كتيرا خرمني : اين كتيرا به اشكال پهن ، بادبزني ، بي شكل يا تكه اي و گرد مي باشد كه به علت شكاف عميق و طولاني حاصل مي گردد. رنگ اين كتيرا كرم ، نخودي يا زرد رنگ و گاهي داراي لكه هاي قرمز رنگ است.
به لحاظ تنوع در ابزار بهره برداري براي تيغ زدن بجاي شفره از ادوات ديگري چون چنگاله كه نوك تيز مي باشد يا ميخ استفاده مي گردد، كتيرائي كه تراوش مي كند اشكال گوناگون نشان مي دهد كه عبارتند از :
الف : كتيراي نواري يا روباني(Ribbon)، كه بر اثر تيغ زدن ظريف بصورت نوار باريك روباني شكل از گياه خارج مي شود.
ب : كتيراي ورقه اي (Flake)، كه بر اثر تيغ زدن عميق و با ايجاد شيار بلند بر اثر سرعت ترشح و مجتمع شدن ناگهاني در محل تشكيل مي شود.
ج : كتيراي خرمني ، كه بر اثر اصابت كلنگ و ايجاد زخم توليد مي شود.
د : كتيراي ميخي ، كه بر اثر فرو بردن ميخ يا چنگاله در گياه توليد مي شود.
اسمي ديگري از كتيرا در شهرستان هاي دور و نزديك براي انواع محصول كتيرا شناخته شده است ، مانند شده ،نموره ، زدو ، پس چين ، ورچين و خرده.
روش بهره برداري:
توليد فرآورده هايي چون كتيرا ، گزنگبين ، انزروت و ... اين گياه را در شمار گياهان صنعتي قرار ميدهد. ميزان توليد هر يك از فرآورده ها در كشور بسيار اهميت دارد، زيرا كه صادرات آن ايران را در رديف اولين كشور توليدكننده كتيرا قرار داده است و همه ساله با فروش كتيرا به همراه ساير محصولات فرعي درآمد قابل توجهي نصيب كشور مي گردد.
از آنجا كه توليد كتيرا با روشهاي صحيح علمي ميزان آنرا تا حدي كاهش مي دهد اما دوام و بقاء گياه را در طبيعت تضمين مي نمايد ، لذا آن طور كه تصور مي رود مورد پذيرش بهره برداران نبوده و لذا براي سود جوئي با شيوه هاي غلطي بهره برداري در سطح وسيعي از كشور صورت مي گيرد .
تيغ زدن :
در سلول هاي ساقه گونه گون ابتدا كتيرا توليد مي شود و پس از تجزيه اين سلول ها و همچنين مواد پكتيني تيغه مياني سلولها، بتدريج مجاري يا كانال هايي بوجود مي آيد كه محل تجمع كتيرا مي باشد، گونه هاي مختلف به اندازه و اشكال و قطرهاي گوناگون كانال توليد كتيرا توليد مي كنند، در برش عرض ساقه گون مولد كتيرا تعداد زيادي حفرات ريز و درشت كه حاوي كتيرا باشند به چشم مي خورد، اين مجاري در طول يقه و ساقه همواره تغيير جهت مي دهد، گاهي از بخش مركزي به بخش كناري و زماني از ناحيه پيراموني به بخش مركزي حركت مي كند و از طرف ديگر ، اين كانالها توسط مجاري شعاعي باريك تري كاملا به يكديگر ارتباط دارند و بدين صورت شبكه اي پيوسته از كانالهاي حاوي كتيرا در ساقه ويا يقه گياه بوجود مي آيد.
به لحاظ همين ساختمان ويژه روش تيغ زدن ،متداول ترين شيوه استحصال كتيرا بحساب مي آيد . براي اين منظور در پاي بوته گون مولد كتيرا بوسيله كلنگ با احتياط در جهت شيب مقداري خاك را كنار مي زنند و گودالي تعبيه مي كنند تا يقه گياه مشخص گردد ، يقه ساقه در اين دسته از گون ها بعلت سازش به عمل آمده در زير خاك كاملا صاف و برخلاف اندام هاي هوائي كه داراي خار فراوان است فاقد خار بوده و پوست نرمي دارد.
پس از ايجاد گودال در جهت مخالف شيب ايستاده با ابزاري به نام شفره يا تيغ كه داراي اندازه هاي مختلف مي باشد محل يقه گياه را بطور عمودي با يك حركت ،شيار مي دهند، در هنگام ايجاد شيار،لبه ي شفره به اندازه قطر يقه ، بافت يقه را مي شكافد ، در اين كار بايد توجه داشت كه بعلت رقيق بودن كتيرا به هنگام ترشح ،چنانچه شفره بصورت رفت و برگشت در محل يقه شيار ايجاد نمايد ، ترشح سريع و اوليه كتيرا با آغشته شدن لبه تيز تيغ در برگشت مجدد مجاري حاوي كتيرا را مسدود مي نمايد، بنابراين گياه نمي تواند كتيرا ترشح كند و يا در صورت ترشح ، مقدار آن بسيار ناچيز است.
همانطور كه در بالا توضيح داده شد با نفوذ لبه تيز شفره در درون بافت يقه گياه به مجاري حاوي كتيرا مي رسد و با خروج شفره از شيار ،گياه به سرعت كتيرا ترشح مي نمايد. انجام عمل بهره برداري كه به آن اشاره شد هيچگونه تهديدي براي مرگ و مير گياه را فراهم نمي نمايد .بنابراين براي دست يابي به مجاري حاوي كتيرا به هيچ وجه نيازي به نفوذ زياد شفره در بافت يقه نمي باشد. اما به غلط ديده شده است كه بهره برداران از روش غلط تيغ زني براي استحصال كتيرا استفاده مي كنند . گاهي شيار عميق مورب يا افقي ايجاد مي كنند ، در اين عمل تقريبا نصف بافت هاي تشكيل دهنده ي يقه قطع مي گردد و جريان شيره خام ريشه، انحصارا توسط نصف باقيمانده انجام مي گيرد كه جوابگوي نياز اندامهاي فوقاني گياه نمي باشد، لذا اولين ضربه براي نابودي گياه زده مي شود، با اين كار پس از گذراندن فصل رويش گياه در ارتفاعات بالا ، در جريان شديد باد و ريزش شديد برف در زمستان قرار ميگيرد. وجود همين پديده طبيعي بر تاج پوشش گياه نيرويي وارد مي آيد كه يقه توان نگهداري تاج را نخواهد داشت ، لذا در محل تيغ خورده ، شكاف طولي ايجاد مي گردد و با ترشح تدريجي كتيرا در بهار سال آينده زمينه را براي رشد باكتري ها و قارچ ها فراهم آورده و در نهايت موجب پوسيده شدن آن قسمت گرديده و در پايان ، گياه در يك ضعف فزيولوژيك از پا در مي آيد و خشك مي شود.
تحقيقات بعمل آمده نشان مي دهد كه هر گياه را براي ترميم شيار ايجاد شده ، فقط يك بار در سال مي توان تيغ زد ، بنابراين افزايش دفعات تيغ زدن در يك فصل رويش موجبات مرگ ومير گياه را فراهم مي آورد. براساس مطالعات فنولوژي بعمل آمده در گون ها ، گياهان مولد كتيرا بعلت رويشگاه انحصاري كه غالبا در ارتفاعات بالاي 1800 متر گسترش دارند جزء گونه هايي هستند كه دير به گل مي نشيند، بنابراين در ماه خرداد و تير شكفته شدن گل و گرده افشاني و توليد بذر خاتمه مي يابد و گياه با توليد بذر مي تواند تجديد حيات طبيعي داشته باشد . با توضيحات ارائه شده بهترين زمان براي استحصال كتيرا در پايان زمان بذر دهي يعني در ماههاي تير و مرداد خواهد بود، البته فنولوژي گون ها در نقاط مختلف كشور در عرض هاي جغرافيايي متفاوت و در ارتفاعات مختلف زمان متفاوت مي باشد . بنابراين چنانچه عمل تيغ زدن قبل از توليد گل و يا تشكيل ميوه انجام گيرد موجبات ضعف گياه را فراهم آورده و با اندكي بي احتياطي باعث مرگ و مير گياه شده بدون اينكه فرصت كافي براي تجديد حيات به گياه داده شود.
مراقبت هاي ابتدايي:
كتيرا نوعي پلي ساكاريد است كه شديدا داراي خاصيت جذب آب مي باشد ، قدري هم شيرين مي باشد. لذا پس از مرحله تيغ زدن محل گودال را با شاخه و برگ مي پوشانند تا گوسفندان از آنها استفاده نكنند و به همين منظور از ورود دام به منطقه جلوگيري به عمل مي آيد تا از يك طرف مورد تغذيه دام قرار نگيرد و از طرف ديگر با حركت دام و ايجاد گرد و غبار موجبات آلودگي كتيرا فراهم نگردد. ذكر اين مطلب ضروري ست كه عمل تيغ زدن بايد در روز هاي آفتابي صورت گيرد تا از يك طرف با ترشح كتيرا كه سيال مي باشد بسرعت آب خود را از دست بدهد و ديگر اينكه ريزش باران در روزهاي باراني خطر از بين رفتن محصول را بهمراه خواهد داشت.
*شايان ذكر است كه بعلت اصابت كلنگ به يقه گياه يا شكستگي شاخه ها و فرو رفتن تيغ هاي ساقه در همديگر با جريان شديد باد و ريزش سنگين برف موجبات زخمي شدن گياه را فراهم مي آورد كه از محل آسيب ديده بطور طبيعي كتيرا ترشح و توليد مي گردد. اين محصول نيز با ارزش كمتر به بازار ارائه مي گردد.
برداشت محصول:
پس از تيغ زدن يقه گياه ، كتيرا به سرعت شروع به تراوش مي كند و هم زمان با خروج از شيار آب خود را از دست مي دهدو به تدريج سخت و سفت تر مي شود ، ترشح كتيرا از محل شيار تا 20 روز ادامه دارد اما 4-3 روز پس از تيغ زدن نسبت به برداشت محصول اقدام مي نمايند ، اين كتيرا كه به چين اول يا محصول چين اول معروف است ، بسيار مرغوب مي باشد. كتيرايي كه درهفته دوم يا10-9 روز بعد از تيغ زدن برداشت مي گردد چين دوم و چنانچه بعد از 14 روز برداشت گردد چين سوم و بعد از آن چين چهارم و گاهي پنجم و ششم هم خواهد داشت ، بيشترين مقدار و مرغوب ترين محصول در چين اول و گاهي در چين دوم است و كمترين محصول و همچنين كتيرا نامرغوب در چين هاي آخر بدست مي آيد كه ضمن بي شكلي ، كدر و گاهي داراي لكه هاي قرمز رنگي است.
در هنگام برداشت محصول ، پس از گرفتن مفتول كتيرا بين دو انگشت آنرا در جهت شيار تكان داد و برداشت مي نمايند ، در اينصورت كتيرا در محل شيار كه هنوز حرارت كافي نديده است بصورت نرم و خميري شكل است به راحتي از يقه گياه از محل شيار جدا مي گردد. چنانچه مفتول كتيرا را در جهت عمود بر شيار تكان دهيم باعث شكسته شدن قسمت خشك كتيرا مي گردد و قسمت خميري شكل كتيرا در درون شيار محبوس باقيمانده و مانع ادامه ترشح كتيرا از مجاري حاوي كتيرا مي گردد ، در چنين حالت فقط يك برداشت بيشتر نخواهد بود و يا بندرت چنانچه پايه گون قوي و مقدار آن زياد باشد شايد چين دوم هم داشته باشد.
چون نوع كتيرا از نظر رنگ با يكديگر تفاوت دارند ، به هنگام برداشت اين دو محصول سفيد(شبيه يك پارچه عريض كه اطراف و يا وسط آن برآمده است) و زرد(شبيه تارها و نوارهاي پيچيده) را با يكديگر مخلوط نمي كنند.
دوره بهره برداري گون يك دوره 5-3 ساله است ، زيرا گياه در اين زمان قادر است زخم ايجاد شده را ترميم نمايد و پس از آن چنانچه كليه اصول و ضوابط دقيقا رعايت گردد گياه توان توليد مجدد كتيرا را خواهد داشت.
برآورد محصول:
به مثابه ساير گياهان صنعتي مثل جوجوبا (توليد روغن از ميوه)، و ايولي(توليد لاستيك از شيرابه)، آكاسيا(توليد صمغ از ساقه) و تعداد ديگري بعلت توليد كتيرا بسيار ارزشمند مي باشد، لذا مانند ساير گياهان صنعتي دو موضوع در مورد آن مرتبت مي باشد.
نخست اينكه بتوان گون را مانند جوجوبا ، و ايولي ،... با رعايت اصول آگروتكنيك به زراعتي تبديل نمود كه بهره برداري آن با افزايش توليد همراه باشد.
ديگر اينكه اين گياه چه بصورت زراعت ويا در شرايط خودرو كتيرا توليد مي كند ، اينك اين سوال مطرح مي شود كه ميزان توليد كتيرا چقدر است ؟ و يا برآورد آن چگونه بايد باشد ، آيا مدل رياضي براي برآورد توليد آن وجود دارد يا خير؟
هم اكنون براي برآورد ميزان توليد كتيرا در عرصه هاي رويش گون با استفاده از دو متغيير سطح تاج پوشش و تعداد بوته در پلات 100 متري طبق مدل محاسبه مي گردد و مقدار توليد كتيرا را در سطح يك متر مربع تاج پوشش بدست مي آيد.
اين مدل هرچند كه در آغاز براي برآورد ميزان كتيرا خوب است ، ولي امروزه به علت افزايش ديد فني در اين گياه و با توجه به طبقه بندي ريختارهاي گون در كشور و همچنين با در نظر گرفتن عوامل اكولوژيك چون باران ،دما و حرارت مي تواند مشكل آفرين باشد. چرا كه بسياري از گون ها مولد كتيرا هستند در آماربرداري ابتدائي حذف مي گردند و تعداد معدودي بوته هاي گون در هر پلات 100 متري باقي مي ماند ، در حالي كه همان گياهان حذف شده متعاقبا مورد بهره برداري قرار مي گيرند و به غلط 2-3 تيغ زده مي شوند بنابراين ميزان توليد محصول در يك عرصه با برآورد توليد آن با مدل رياضي هم خواني ندارد.
لذا ضرورت دارد كه با توجه به ساختار رويشي و در نظر گرفتن تراكم بوته ها و تفكيك بوته ها در شرايط جغرافيايي خاص با توجه به عوامل گوناگون ديگر چون ارتفاع گياه ، سطح تاج پوشش ، قطر يقه ، سن ، شادابي ، نوع تيغ زدن ، دفعات تيغ زدن ، زمان تيغ زدن، تعداد تيغ زدن كه همگي به نوعي در توليد ميزان كتيرا همبستگي نشان ميدهند عرصه كار را اندكي مشكل و پيچيده تر مي نمايد . بنابراين براي هر گياه كه در ساختار ريختار رويشي شركت مي نمايد با رعايت كامل بايد مدل هاي رياضي سازگار بدست آورد .
اثر زمان تيغ زني در ميزان استحصال كتيرا:
هرچه رو به شرايط خشكي و گرما مي رويم كاهش قابل توجهي در استحصال كتيرا مي بينيم ، علت آن هم كاهش ميزان رطوبت هوا و خاك و از طرف ديگر افزايش درجه حرارت محيط است كه سبب افزايش غلظت صمغ كتيرا و مقاومت گياه در برابر خروج آن از محل زخم مي شود. هر چه رطوبت هوا بيشتر باشد كتيرا به سهولت ازمحل تيغ خوردگي خارج مي شود البته نحوه تيغ زني در اين امر بي تاثير نيست ، اما فاكتور زمان اثرش فاحش تر است و از طرف ديگر با كاهش رطوبت هوا و خاك و همچنين افزايش درجه حرارت محيط ، گياه از مكانيزم هاي مختلفي جهت كاهش تعرق و حفظ رطوبت استفاده مي كند، ازجمله افزايش غلظت صمغ كتيرا كه خود اين امر سبب كاهش استحصال و خروج كتيرا مي گردد و همچنين در اثر خشكي محيط و مكانيزم هاي تدافعي ، نظير خشكي نسبي اندام گياه و خشك شدن سربع محل زخم و تيغ خوردگي ، گياه سعي ميكند مانع خروج كتيرا بشود با توجه به اين مطالب مناسبترين زمان استحصال كتيرا اواخر تيرماه مي باشد.
تاثیر نحوه تيغ زدن در ميزان استحصال كتيرا:
مناسب ترين نوع تيغ زدن ، تيغ زدن عمودي است(موازي محور ريشه) و پس از آن تيغ زني به صورت مورب است و نامناسب ترين روش تيغ زني افقي است. البته اين نحوه تيغ زدن سبب حفظ تعادل آيروديناميكي گياه مي شود. اگر طول برش بيش از 5/1 سانتيمتر نباشد هيچ گونه اثر تخريبي در گياه نظير شكاف خوردن ايجاد نخواهد كرد و پايداري گياه بيشتر خواهد بود و از طرف ديگر اين نحوه تيغ زني سبب كاهش وقت ، هزينه و افزايش سرعت عمل مي شود.
كاربرد كتيرا:
از نظر طبيعت صمغ كتيرا، حكماي طب سنتي اتفاق نظر ندارند. عدة زيادي آن را از نظر گرمي و سردي معتدل و از نظر رطوبت آن را مرطوب و حتي مرطوب تر از صمغ عربي مي دانند، ولي عدة ديگري از حكما معتقدند كه طبيعت كتيرا سرد و خشك است . از نظر خواص معتقدند كه كتيرا غليظ كنندة خون و مواد رقيقه و به طور كلي نرم كننده است وحدت اخلاط و حدت داروهاي گرم را كه خورده مي شود، تسكين مي دهد و معده را تقويت مي بخشد، نظر به اين خاصيت كتيرا است كه در توصيه هاي دارويي طب سنتي غالباً آماده است كه داروهاي خيلي گرم و شديد با كتيرا خورده شود. كتيرا كمي ملين و مسهل است. مخلوط با لعابها و داروهاي مناسب براي زخمهاي چشم، دردهاي چشم ، و ورم ملتحمه مفيد است. مصرف گرد آن نيز در اين موارد نافع است و از صمغ عربي در موارد اكتحال مؤثر تر است. اگر كتيرا با شير تازة بز خورده شود براي بند آوردن خونروي از سينه و ساير اعضاي داخلي، سرفه، خشونت سينه و حلق و زخمهاي ريه، گرفتگي آواز نافع است و اگر با عسل مخلوط كرده از آن چسب درست كنند و حبها را در دهان نگه داشته و آب آن را فرو برند براي ناراحتي هاي سينه نافع است. اگركتيرا مخلوط با داروهاي مناسب خورده شود براي تقويت روده، تسكين درد كليه و مثانه، زخم مثانه و مجاري بول مفيد است و اگر آن را با مغز بادام شيرين، نشاسته و شكر مخلوط كنند، بسيار چاق كننده و مقوي است . اگر لعابهاي مناسب مخلوط به موي ماليده شود از دو تا شدن مو جلوگيري مي شود. مقدار خوراك آنها تنها و يا با داروهاي مختلفه از 25-5 گرم مي باشد.
كتيرا محصولي است كه به طور گسترده مصرف مي شود ، در صنايع داروئي براي پوشش كپسول ،لعاب قرص و واكسن سازي و شربت هاي معده استفاده مي شود . در پزشكي براي دندان پزشكي ، امراض معده ، سينه ، ملين و... استفاده مي گردد. در صنايع غذايي براي كنسرو سازي ، سوسيس سازي و ... شكلات سازي ، آدامس سازي و ... در مواد آرايشي و بهداشتي براي ساختن انواع صابون ، شامپو، كف مو و ساير مواد آرايشي و نيز بعنوان دندانه در عطر سازي استفاده مي شود. در صنعت براي كاغذ سازي ، چسب سازي ، نساجي و ... استفاده هاي فراواني مي شود.
دکتر هوماس هایسلوپ ، می گوید :